FAQ - Ochrona kolan

Praca w pozycji klęczącej bez ochrony kolan to jedno z najczęstszych źródeł trwałych urazów zawodowych układu ruchu. Staw kolanowy jest jednym z najbardziej skomplikowanych i najtrudniejszych do leczenia stawów w ciele człowieka. Skutki długotrwałej pracy bez nakolanników: Zapalenie kaletki maziowej (bursitis) – zwane potocznie „kolanem murarza"; przewlekły stan zapalny woreczka maziowego przed rzepką spowodowany ciągłym uciskiem i tarciem o twarde podłoże; Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego – nieodwracalne zmiany w chrząstce stawowej; po wielu latach ciężkiej pracy na kolanach może prowadzić do konieczności wszczepienia endoprotezy; Uszkodzenia łąkotek i więzadeł – nagłe urazy mechaniczne przy upadku lub uderzeniu kolana o twarde podłoże; Otarcia i rany – mechaniczne uszkodzenia skóry przy pracy na chropowatych lub ostrych powierzchniach; Wychłodzenie stawu – praca na zimnym lub mokrym podłożu bez izolacji przyspiesza zmiany zwyrodnieniowe. Prawidłowo dobrane nakolanniki robocze to inwestycja w zdrowie na całe lata pracy zawodowej.

Nakolanniki są obowiązkowym elementem wyposażenia wszędzie tam, gdzie ocena ryzyka zawodowego wskazuje na długotrwałą lub powtarzającą się pracę w pozycji klęczącej. Zawody i branże w których ochrona kolan jest szczególnie ważna: Budownictwo i wykończeniówka – murarze, tynkarze, monterzy podłóg, glazurnicy i płytkarze spędzają większość dnia w pozycji klęczącej; Brukarstwo – układanie kostki brukowej i kamienia wymaga wielogodzinnego klęczenia na twardych i nierównych powierzchniach; Parkieciarstwo i posadzkarstwo – układanie parkietu, paneli i wykładzin; Hydraulika i instalatorstwo – prace przy podłodze i w trudno dostępnych miejscach; Spawalnictwo – spawanie w pozycjach wymuszonych przy podłodze; Ogrodnictwo i rolnictwo – sadzenie, pielenie i prace przy ziemi; Mechanika pojazdowa – prace przy podwoziu i kołach pojazdu. Pracodawca ma obowiązek zapewnić nakolanniki nieodpłatnie na stanowiskach gdzie wymagają tego warunki pracy – na podstawie Kodeksu pracy i przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego. Sprawdź dostępne nakolanniki i napluśniki w ofercie Kams BHP.

Nakolanniki robocze stosowane zawodowo muszą spełniać wymagania normy EN 14404 (PN-EN 14404) – „Środki ochrony indywidualnej – Ochraniacze kolan do pracy w pozycji klęczącej". Norma określa wymagania dotyczące konstrukcji, oznakowania i metod badań. Zgodnie z normą EN 14404 nakolanniki dzielone są na trzy klasy ochrony: Klasa 0 – ochraniacze przeznaczone wyłącznie do pracy na płaskich, równych powierzchniach podłogowych; najmniejszy poziom ochrony; Klasa 1 – nakolanniki do pracy na płaskich lub nierównych powierzchniach; standardowa ochrona na budowach i w pracach wykończeniowych; Klasa 2 – sprzęt do pracy w ciężkich warunkach, na płaskich lub nierównych powierzchniach; stosowany np. przy klęczeniu na kamieniach w kopalniach i kamieniołomach; najwyższy poziom ochrony. Profesjonalne nakolanniki muszą posiadać certyfikat CE i oznaczenie normy EN 14404 z numerem klasy. Przy zakupie zawsze sprawdzaj etykietę i dopasuj klasę do warunków pracy na danym stanowisku.

Na rynku dostępnych jest kilka głównych typów nakolanników różniących się materiałem, właściwościami i zastosowaniem. Nakolanniki żelowe – wypełnione wkładem żelowym; żel doskonale rozprasza energię i nie odkształca się trwale nawet przy wielogodzinnym nacisku; bardzo miękkie i komfortowe; idealne do długotrwałej pracy w jednym miejscu (układanie płytek, parkietu, glazury); nie chronią jednak dobrze przed uderzeniami mechanicznymi; droższe od pozostałych typów, ale trwałe. Nakolanniki z tworzywa sztucznego (plastikowe) – twarda skorupa z PVC lub ABS z miękką poduszką wewnętrzną; doskonała ochrona przed uderzeniami i stłuczeniami; stosowane na budowach, przy pracach brukarskich i w środowiskach gdzie istnieje ryzyko nagłego kontaktu kolana z ostrymi elementami; lżejsze i tańsze od żelowych; mniej komfortowe przy długotrwałej pracy statycznej. Nakolanniki skórzane – wykonane ze skóry naturalnej lub jej odpowiedników; wyjątkowo odporne na ścieranie i mechaniczne uszkodzenia; stosowane przez brukarzy i spawaczy; przy spawaniu wymagana jest skóra odporna na iskry i odporność na zapłon; cięższe od pozostałych typów. Pianka EVA – lekka, zapewniająca izolację termiczną; stosowana jako wkładki do spodni; niezbyt trwała przy intensywnej pracy. Sprawdź dostępne nakolanniki i napluśniki w Kams BHP.

Oba rozwiązania mają swoje zalety i są dopasowane do różnych warunków pracy. Nakolanniki zewnętrzne (zakładane na spodnie) – zakładane i zdejmowane bez zdejmowania spodni; mocowane paskami na rzepy lub gumowymi taśmami; regulowane, pasują do większości spodni roboczych; mogą przemieszczać się podczas intensywnej pracy lub częstej zmiany pozycji; sprawdzają się przy pracy gdzie pozycja klęcząca jest jedną z wielu przyjmowanych pozycji. Wkładki nakolannikowe do spodni – umieszczane w specjalnych kieszeniach wbudowanych w spodnie robocze z nakolannikami; nie przemieszczają się w trakcie pracy – pozostają stabilnie przy kolanie; nie ocierają i nie krępują ruchów; bardziej estetyczne; nie chronią odzieży przed zabrudzeniem (wkładka jest pod tkaniną); wymagają spodni roboczych z dedykowanymi kieszeniami na nakolanniki. Najwygodniejszym i najbardziej profesjonalnym rozwiązaniem jest połączenie spodni z kieszeniami i dopasowanych wkładek nakolannikowych – nakolannik nie przesuwa się, a praca jest znacznie bardziej komfortowa.

Dobór nakolanników do pracy powinien uwzględniać rodzaj podłoża, czas spędzany na kolanach i specyfikę zagrożeń. Rekomendacje dla konkretnych zawodów: Glazurnik, płytkarz – nakolanniki żelowe; praca statyczna na jednym miejscu przy kładzeniu płytek; żel zapewnia maksymalny komfort przy wielogodzinnym klęczeniu; ewentualnie wkładki żelowe do spodni dla płytkarzy i glazurników; Brukarz – nakolanniki tworzywowe klasy 1 lub 2; praca na nierównych, twardych i często mokrych powierzchniach; ochrona przed uderzeniami i wilgocią; Stolarz i parkieciarz – nakolanniki żelowe lub wkładki do spodni; praca na drewnianych i równych powierzchniach; priorytet: komfort i swoboda ruchów; sprawdź spodnie dla stolarza z kieszeniami na nakolanniki; Hydraulik i instalator – nakolanniki zewnętrzne tworzywowe lub żelowe; praca w trudno dostępnych miejscach; nakolanniki muszą umożliwiać szybkie klękanie i wstawanie; Spawacz – nakolanniki skórzane odporne na iskry i wysoką temperaturę; przy spawaniu przy podłodze niezbędna jest ochrona trudnopalna; Ogrodnik – nakolanniki żelowe z wodoodporną zewnętrzną warstwą; praca na mokrej i brudnej ziemi.

Prawidłowe dopasowanie nakolanników jest kluczowe – zbyt luźne przemieszczają się i nie chronią, zbyt ciasne uciskają naczynia krwionośne i mogą być groźne dla zdrowia. Zasady prawidłowego dopasowania: Nakolanniki muszą przylegać do kolana, ale pod żadnym pozorem nie mogą ograniczać krążenia krwi – po założeniu sprawdź czy możesz swobodnie zgiąć i wyprostować nogę bez uczucia ucisku lub mrowienia; Regulacja pasków – zacznij od luźniejszego ustawienia i stopniowo dokręcaj; pasy powinny trzymać nakolannik stabilnie, ale bez nadmiernego ucisku na mięśnie łydki i uda; Pozycja nakolannika – środek ochraniacza powinien znajdować się dokładnie nad rzepką (kością kolanową); przy klęczeniu nakolannik musi pozostać w tej pozycji; jeśli przesuwa się – wyreguluj mocowanie lub wybierz inny model; Przerwy – przy wielogodzinnej pracy rób regularne przerwy i zdejmuj nakolanniki na czas odpoczynku; pozwala to na przywrócenie prawidłowego krążenia; Sygnały alarmowe – mrowienie, drętwienie lub silny ból łydki lub stopy podczas noszenia nakolanników to sygnał natychmiastowego poluzowania lub zdjęcia – nakolanniki uciskają naczynia lub nerwy.

Trwałość nakolanników zależy od materiału, intensywności użytkowania i warunków pracy. Orientacyjna żywotność: Nakolanniki żelowe – żel wolno się odkształca i jest bardzo trwały; dobrej jakości nakolanniki żelowe przy regularnym użytkowaniu wytrzymują od kilku miesięcy do kilku lat; sygnał wymiany: żel stał się twardy lub nierównomiernie rozłożony, nakolannik nie amortyzuje prawidłowo. Nakolanniki tworzywowe – twarda skorupa jest trwała, ale poduszka wewnętrzna może się szybciej zużywać; sprawdzaj regularnie czy poduszka nie jest spłaszczona; Nakolanniki skórzane – skóra naturalna jest bardzo trwała na ścieranie; wymień gdy skóra jest pęknięta, przetarta lub mocowania są uszkodzone. Wkładki do spodni – pianka EVA zużywa się szybciej niż żel; regularnie kontroluj grubość i elastyczność wkładki. Bezwzględnie wymień nakolanniki gdy: zewnętrzna osłona jest pęknięta lub znacznie uszkodzona; mocowania (pasy, rzepy) są uszkodzone lub nie trzymają prawidłowo; wkład amortyzujący jest spłaszczony i nie zapewnia ochrony; nakolannik nie pozostaje stabilnie na kolanie podczas pracy.

Regularne czyszczenie nakolanników przedłuża ich żywotność i zapobiega powstawaniu bakterii i grzybów w wkładzie amortyzującym. Zasady konserwacji: Nakolanniki żelowe i tworzywowe – myj ciepłą wodą z łagodnym detergentem; unikaj agresywnych środków chemicznych które mogą degradować materiał żelowy i tworzywo; osusz dokładnie przed schowaniem – wilgoć sprzyja pleśni i nieprzyjemnemu zapachowi; nie zostawiaj w miejscach narażonych na bezpośrednie działanie słońca przez dłuższy czas – UV przyspiesza degradację tworzyw. Nakolanniki skórzane – czyść wilgotną szmatką, usuń resztki zaprawy i brudu; po wyschnięciu można zastosować środek do pielęgnacji skóry naturalnej; nie moczyć długotrwale – skóra może stwardnieć i pęknąć. Wkładki do spodni – wyjmuj z kieszeni spodni i pierz oddzielnie; sprawdź zalecenia producenta wkładki; niektóre modele nadają się do prania w pralce, inne tylko do ręcznego mycia. Przechowywanie – przechowuj w suchym, przewiewnym miejscu; nie zgniataj nakolanników żelowych pod ciężkimi przedmiotami – żel może ulec trwałemu odkształceniu.

Spodnie robocze z wbudowanymi kieszeniami na nakolanniki to wygodniejsza i bezpieczniejsza alternatywa dla nakolanników zewnętrznych zakładanych na spodnie. Kluczowe zalety: Stabilność nakolannika – wkładka umieszczona w kieszeni nie przesuwa się podczas pracy; zawsze pozostaje dokładnie przy kolanie niezależnie od pozycji i ruchów; przy nakolannikach zewnętrznych na rzepach problem przesuwania się jest powszechny; Komfort noszenia – brak dodatkowych pasków i zapięć uciskających nogę; wkładka jest oddzielona od skóry tkaniną spodni; Estetyka i praktyczność – spodnie wyglądają schludnie bez dodatkowych elementów na zewnątrz; nakolannik można szybko wyjąć lub włożyć bez zdejmowania spodni; Ochrona odzieży – tkanina spodni między nakolannikiem a podłożem chroni ubranie przed przetarciem i zabrudzeniem w miejscu kolana. W ofercie Kams BHP znajdziesz spodnie robocze z nakolannikami dla różnych branż, a także spodnie dedykowane dla płytkarzy i glazurników, stolarzy i pracowników budowlanych.

Nie – wkładki nakolannikowe i spodnie z kieszeniami muszą być ze sobą kompatybilne. Rozmiary kieszeni na nakolanniki różnią się między producentami i modelami spodni. Jak dobrać wkładkę do spodni: Wkładki producenta do spodni producenta – najbezpieczniejszy wybór; wkładki zaprojektowane przez tego samego producenta co spodnie pasują idealnie i są przetestowane; Wymiary kieszeni – sprawdź wymiary kieszeni w spodniach i porównaj z wymiarami wkładki przed zakupem; zbyt mała wkładka nie wypełni kieszeni i będzie się przesuwać; zbyt duża nie wejdzie w kieszeń lub będzie wyginać tkaninę; Systemy dedykowane – niektórzy producenci stosują opatentowane systemy dopasowania nakolannika do spodni (np. system KneeGuard); w takich przypadkach używaj wyłącznie kompatybilnych wkładek. Przy zakupie spodni z nakolannikami w Kams BHP zawsze możesz sprawdzić czy do danego modelu dostępne są dedykowane wkładki nakolannikowe. Sprawdź spodnie robocze z nakolannikami w ofercie Kams BHP.

Nakolanniki to podstawowe i najważniejsze zabezpieczenie kolan przy pracy, jednak kompleksowa ochrona obejmuje też inne elementy. Ergonomia pracy – nawet przy stosowaniu nakolanników należy robić regularne przerwy i zmieniać pozycję; nieprzerwana praca na kolanach przez wiele godzin obciąża stawy nawet przy dobrej ochronie; Odpowiednie spodnie robocze – spodnie z nakolannikami zapewniają wygodę i stabilność ochrony kolan; dodatkowe wzmocnienia na kolanach w niektórych modelach spodni chronią tkaninę przed szybkim przetarciem; Podkładki i maty – przy pracy statycznej w jednym miejscu stosuj dodatkowe maty lub podkładki piankowe pod nakolanniki; izolują od zimna i wilgoci podłoża; Napluśniki – napluśniki to ochraniacze chroniące piszczel i golenie; stosowane łącznie z nakolannikami zapewniają pełną ochronę nogi poniżej kolana; przydatne przy pracy w środowiskach z ostrymi elementami przy podłodze. Kompleksowa ochrona nóg to połączenie nakolanników z odpowiednimi spodniami i właściwą organizacją pracy.