FAQ - Ochrona oczu

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów BHP, pracodawca ma obowiązek zapewnić środki ochrony oczu i twarzy wszędzie tam, gdzie oczy lub twarz pracownika narażone są na urazy lub podrażnienia wskutek działania czynników niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia. Dotyczy to pracy z: czynnikami mechanicznymi – odpryski, wióry, drobiny metalu, drewna czy betonu (szlifowanie, frezowanie, cięcie, wiercenie); czynnikami chemicznymi – rozpryski cieczy żrących, kwasów, zasad, rozpuszczalników, oparów i aerozoli; czynnikami biologicznymi – niebezpieczne bakterie i wirusy mogące trafić do oka; promieniowaniem optycznym – promieniowanie UV, podczerwone i laserowe (spawanie, cięcie plazmowe, praca przy lasach); pyłami – pył drzewny, mineralny, metalowy. Pracodawca ustala konieczność stosowania ochrony oczu na podstawie oceny ryzyka zawodowego na danym stanowisku. Przeglądnij dostępne środki ochrony oczu w ofercie Kams BHP.

Wszystkie środki ochrony oczu stosowane w UE muszą posiadać certyfikat CE i spełniać odpowiednie normy europejskie. Najważniejsze normy: EN 166 – norma ogólna dla wszystkich typów ochrony oczu; określa wymagania funkcjonalne, materiałowe i klasę optyczną soczewek; obecność na etykiecie jest podstawowym wymogiem; EN 169 – filtry spawalnicze i dla technik pokrewnych (cięcie palnikiem, żłobienie łukiem, cięcie plazmą); EN 170 – filtry UV; ochrona przed promieniowaniem ultrafioletowym przy pracy na zewnątrz lub przy lampach UV; EN 172 – filtry przeciwsłoneczne do zastosowań przemysłowych; EN 175 – środki ochrony oczu i twarzy przy spawaniu i procesach pokrewnych; EN 207 – ochrona przed promieniowaniem laserowym; EN 379 – automatyczne filtry spawalnicze (przyciemniające się). Na etykiecie produktu znajdziesz też oznaczenie klasy optycznej (1 – do ciągłej pracy całodziennej; 2 – okazjonalne; 3 – bardzo krótkie użytkowanie) oraz odporności mechanicznej (F – niska energia; B – średnia energia; A – wysoka energia).

Oczy są jednym z najczęściej urazowanych narządów w środowisku pracy – a ich uszkodzenie może być nieodwracalne. Najczęstsze urazy: Ciała obce w oku – wióry, drobiny metalu, drewna, piasku; najczęstszy uraz przy szlifowaniu, cięciu i wierceniu; Oparzenia chemiczne – kontakt z kwasami, zasadami i rozpuszczalnikami; wymagają natychmiastowego płukania przez min. 15 minut; Oparzenia termiczne – gorące odpryski przy spawaniu, odpryski szkła lub metalu; Urazy mechaniczne – uderzenie przez szybko poruszające się odłamki lub narzędzia; Uszkodzenie promieniowaniem – tzw. „ślepota spawacza" (keratoconjunctivitis photoelectrica) przy pracy bez odpowiedniego filtra UV lub spawalniczego. W przypadku kontaktu oka z chemikaliami kluczowe jest natychmiastowe płukanie – dlatego w zakładach stosujących substancje żrące obowiązkowe są stacje do płukania oczu, dostępne w ofercie Kams BHP.

Okulary ochronne – mniejsze, lżejsze, zbliżone kształtem do okularów codziennych; chronią głównie od przodu przed odpryskami i pyłem; nie przylegają szczelnie do twarzy – przez boki mogą wnikać pyły, drobiny i ciecze; wygodne przy długotrwałej pracy gdzie zagrożenie jest umiarkowane; stosowane przy: szlifowaniu, wierceniu, obróbce drewna i metalu, pracach montażowych. Gogle ochronne – większe, z elastyczną opaską; szczelnie przylegają do twarzy, chroniąc oczy ze wszystkich stron; lepiej chronią przed chemikaliami, pyłami drobnoziarnistymi, gazami i oparami; mają system wentylacji zapobiegający parowaniu (gogle otwarte – przeznaczone do środowisk zapylonych) lub są szczelnie zamknięte (do pracy z cieczami i gazami); stosowane przy: pracy z chemikaliami, laboratoriach, piaskowaniu, opryskach i w środowiskach silnie zapylonych. Sprawdź dostępne okulary ochronne i gogle ochronne w ofercie Kams BHP.

Wybór między okularami a goglami zależy od rodzaju i intensywności zagrożenia na stanowisku pracy. Okulary ochronne wystarczą przy: szlifowaniu, piłowaniu i wierceniu – gdzie odpryski lecą głównie od przodu; obróbce drewna i metalu przy umiarkowanym zagrożeniu; większości prac montażowych i budowlanych; pracy na zewnątrz wymagającej ochrony UV. Gogle ochronne są konieczne przy: pracy z substancjami chemicznymi – kwasami, zasadami, rozpuszczalnikami (ryzyko rozprysku z każdej strony); pracach laboratoryjnych z agresywnymi odczynnikami; piaskowaniu i śrutowaniu (bardzo drobny pył wnika przez szczeliny okularów); pracach z aerozolami, oparami i gazami drażniącymi; opryskach chemicznych w rolnictwie. Ogólna zasada: im bardziej wszechstronne i agresywne zagrożenie, tym pełniejsza ochrona czyli gogle. Sprawdź okulary ochronne i gogle ochronne dostępne w Kams BHP.

Parowanie okularów i gogli ochronnych jest częstym problemem przy intensywnej pracy fizycznej – zaparowana soczewka dramatycznie obniża widoczność i może prowadzić do błędów i wypadków. Sposoby zapobiegania: Powłoka anty-fog – wybieraj modele z fabryczną powłoką antyparującą na soczewce; to najskuteczniejsze rozwiązanie długoterminowe; System wentylacji – gogle z otworami wentylacyjnymi lub kanałami wentylacyjnymi cyrkulują powietrze i ograniczają parowanie; przy pracy z chemikaliami wybieraj gogle z wentylacją pośrednią (otwory skierowane nie wprost na oko); Właściwe dopasowanie – zbyt ciasno przylegające okulary lub gogle blokują cyrkulację powietrza; zbyt luźne nie chronią; Spray antyparujący – dostępny jako uzupełnienie dla starszych modeli bez powłoki; Metalowa siatka ochronna – EN 1731; nie paruje w ogóle; rekomendowana dla pilarzy i pracowników leśnych; dostępna jako akcesorium do kasków i hełmów.

Praca z kwasami, zasadami, rozpuszczalnikami i innymi substancjami chemicznymi wymaga pełnej ochrony ze wszystkich stron – okulary ochronne tu nie wystarczą. Wymagania dla ochrony oczu przy pracy z chemikaliami: Szczelne gogle ochronne – przylegające do twarzy bez szczelin; z wentylacją pośrednią (kanały wentylacyjne skierowane tak, by ciecz nie mogła dostać się przez otwory); soczewka odporna na działanie chemikaliów; norma EN 166 z oznaczeniem ochrony przed cieczami; Natychmiastowe płukanie przy wypadku – nawet krótkotrwały kontakt żrącej substancji z okiem może spowodować trwałe uszkodzenie; dlatego w każdym laboratorium i przy każdym stanowisku z chemikaliami obowiązkowa jest stacja do płukania oczu – czas dotarcia do niej nie powinien przekraczać 10 sekund od momentu wypadku; Czas płukania – minimum 15 minut ciągłego płukania czystą wodą lub specjalnym roztworem; dopiero po tym czasie wzywamy pomoc medyczną. Pamiętaj: nawet krótkotrwały kontakt gogli z substancjami żrącymi wpływa na odporność soczewki – regularnie kontroluj stan gogli i wymieniaj je po narażeniu.

Spawanie i cięcie metalu to jedno z największych zagrożeń dla wzroku – łuk spawalniczy emituje intensywne promieniowanie UV i podczerwone, które w ciągu sekund może spowodować trwałe uszkodzenie siatkówki i rogówki (tzw. „ślepota spawacza"). Wymagania ochrony wzroku przy spawaniu: Filtr spawalniczy z odpowiednim numerem zacienienia – EN 169; numer zacienienia zależy od metody i intensywności spawania; zbyt jasny filtr uszkadza wzrok, zbyt ciemny utrudnia pracę; Automatyczny filtr spawalniczy – EN 379; przyciemnia się w ułamku sekundy po zapłonie łuku; w stanie spoczynku jest jasny; wygodny i bezpieczny; Maska/tarcza spawalnicza – chroni jednocześnie twarz, oczy i szyję przed odpryskami i promieniowaniem; sprawdź maski i tarcze spawalnicze w Kams BHP; Gogle spawalnicze – przy cięciu tlenowym i plazmowym; sprawdź gogle i okulary spawalnicze w ofercie Kams BHP. Zwykłe ciemne okulary słoneczne nie chronią przed promieniowaniem łuku spawalniczego – nigdy nie stosuj ich jako substytutu właściwej ochrony spawalniczej.

Budownictwo i stolarstwo to branże o wysokim ryzyku urazów oczu – szybko poruszające się odpryski betonu, metalu i drewna są jedną z najczęstszych przyczyn urazów oczu w pracy. Dobór ochrony: Szlifowanie, cięcie kątówką, piłowanie – okulary ochronne z osłonami bocznymi, EN 166; odporność mechaniczna F (niska energia) lub B (średnia energia); soczewka poliwęglanowa odporna na zarysowania; Wiercenie w betonie i kamieniu – gogle lub okulary ochronne z uszczelnieniem bocznym; pył betonowy jest drażniący i może powodować stany zapalne; Praca z narzędziami pneumatycznymi – okulary lub gogle z wysoką odpornością mechaniczną; Prace na zewnątrz w pełnym słońcu – okulary z filtrem UV (EN 170) chroniące przed promieniowaniem UV odbitym od betonu i metalu; Praca pilarza w lesie – metalowa siatka ochronna EN 1731 montowana na kasku; nie paruje, chroni przed odpryskami drewna i gałęziami; dostępna jako akcesorium do kasków.

Opryski chemiczne w rolnictwie i ogrodnictwie wymagają szczelnej ochrony oczu i twarzy przed aerozolem pestycydów, herbicydów i fungicydów – wiele z tych substancji jest silnie drażniących lub toksycznych przy kontakcie z błonami śluzowymi oka. Wymagania: Szczelne gogle – gogle ochronne szczelnie przylegające do twarzy, bez otworów wentylacyjnych bezpośrednich; norma EN 166 z oznaczeniem ochrony przed cieczami i aerozolami; Pełna osłona twarzy – przy intensywnych opryskach rozważ przyłbicę osłaniającą całą twarz w połączeniu z goglami; sprawdź przyłbice ochronne w ofercie Kams BHP; Ochrona dróg oddechowych – opryski wymagają jednoczesnej ochrony oczu i dróg oddechowych; stosuj maskę z odpowiednim filtrem; Postępowanie po kontakcie – natychmiastowe płukanie oczu dużą ilością wody przez min. 15 minut; w pobliżu miejsca oprysku powinna znajdować się stacja do płukania oczu.

Nie – okulary korekcyjne w żadnym wypadku nie mogą zastąpić okularów ochronnych. To częsty i niebezpieczny błąd. Okulary korekcyjne: nie są środkiem ochrony indywidualnej (ŚOI); nie posiadają certyfikatu CE jako ŚOI; nie spełniają żadnych norm odporności mechanicznej ani chemicznej; mogą roztrzaskać się przy silnym uderzeniu i spowodować wtórny uraz oczu odłamkami szkła. Pracodawca ma obowiązek zapewnić ochronę oczu pracownikowi noszącemu okulary korekcyjne. Zgodnie z przepisami ŚOI przeznaczone dla użytkowników wymagających korekcji wzroku powinny być dostosowane do ich noszenia wraz z okularami. W praktyce dostępne są trzy rozwiązania: Okulary ochronne do noszenia NA okularach korekcyjnych – większe oprawki nakładające się z zewnątrz; Gogle do noszenia na okularach korekcyjnych – z przestrzenią wewnątrz na okulary; Okulary ochronne ze szkłami korekcyjnymi – wykonane na zamówienie z indywidualną korekcją. Sprawdź dostępne okulary ochronne i gogle ochronne w Kams BHP.

Okulary i gogle ochronne wymagają regularnej konserwacji – uszkodzona lub porysowana soczewka zmniejsza widoczność, powoduje zmęczenie oczu i obniża poziom ochrony. Zasady użytkowania i konserwacji: Czyszczenie soczewek – używaj miękkiej ściereczki z mikrofibry i łagodnego detergentu lub wody; unikaj szorstkich materiałów rysujących powłoki; nie trzyj suchą soczewki; Przechowywanie – w etui lub specjalnym pojemniku; soczewki skierowane w górę lub w etui z miękką wyściółką; nie kładź bezpośrednio na twardej powierzchni soczewką w dół; Kontrola przed każdym użyciem – sprawdź czy soczewka nie jest porysowana lub pęknięta; czy oprawka jest kompletna i nieuszkodzona; czy pasek lub zauszniki działają prawidłowo; Wymiana – po kontakcie z silnymi chemikaliami; po mechanicznym uszkodzeniu soczewki lub oprawki; gdy soczewka jest mocno porysowana i ogranicza widoczność; po upływie okresu użytkowania wskazanego przez producenta. Uszkodzone środki ochrony oczu muszą być niezwłocznie wycofane z użytkowania i zastąpione nowymi.

Urazy oczu wymagają szybkiej i prawidłowej reakcji – zwłoka może pogłębić uszkodzenie. Postępowanie w zależności od rodzaju urazu: Ciało obce w oku (pył, drobina) – nie trzeć oka; mrugać kilkakrotnie; spróbować przepłukać oko czystą wodą; jeśli ciało obce jest widoczne i nie tkwi w rogówce – ostrożnie usunąć zwilżonym wacikiem; jeśli ciało tkwi w oku lub ból nie ustępuje – niezwłocznie zgłosić się do lekarza okulisty; Substancja chemiczna w oku – natychmiast i nieprzerwanie płukać oko czystą wodą lub roztworem do płukania przez minimum 15 minut; używaj stacji do płukania oczu; trzymaj oko otwarte podczas płukania – można to zrobić palcami; po płukaniu niezwłocznie zgłosić się na izbę przyjęć lub do okulisty z kartą charakterystyki substancji; Uraz mechaniczny (uderzenie) – nie uciskać oka; przyłożyć zimny okład; niezwłocznie zgłosić się do lekarza. W każdym z powyższych przypadków nie lekceważ urazu – wzroku nie da się odtworzyć.