Budownictwo branżą z największą liczbą wypadków?

Pracownicy przemysłu budowlanego narażeni są na wiele zagrożeń, związanych z wysokim ryzykiem zawodowym. Według statystyk Głównego Urzędu Statystycznego w 2021 roku wypadkom przy pracy uległo 4108 osób, a w ich wyniku życie straciło 53 osoby. W pierwszym półroczu 2022 roku na skutek wypadków na placu budowy poszkodowanych zostało 1581 osób, a śmierć poniosło 21 pracowników. Dane odnoszące się do wypadków śmiertelnych czynią przemysł budowlany najbardziej niebezpieczną branżą w Polsce.

Przemysł związany z wykonywaniem robót budowlanych stale naraża pracowników na występowanie wielu czynników uciążliwych, szkodliwych oraz niebezpiecznych. Spośród czynników uciążliwych, na które narażeni są pracownicy budowlani, należy wymienić przede wszystkim wymuszoną pozycję ciała oraz podnoszenie i przenoszenie ciężarów. Mogą one być przyczyną chorób układu mięśniowo-szkieletowego. Podstawowymi czynnikami szkodliwymi w przemyśle budowlanym, które negatywnie oddziałują na budowniczych, są mechaniczne drgania, hałas, niska temperatura, silny wiatr oraz pyły. Długotrwałe przebywanie w takich warunkach może prowadzić do utraty słuchu, zaburzeń równowagi oraz chorób stawów. Poruszające się środki transportu, wystające z konstrukcji ostre elementy, spadające przedmioty oraz możliwość porażenia przez prąd elektryczny to przykłady niebezpiecznych czynników, z jakimi spotykają się pracownicy przemysłu budowlanego. Według statystyk podczas wykonywania prac budowlanych najczęściej dochodzi do wypadków poprzez upadek pracownika z wysokości, uderzenie przez spadające materiały lub narzędzia, utratę kontroli nad maszynami budowlanymi oraz porażenie prądem elektrycznym. 

Wszystkie te zagrożenia wpływają na przymus stosowania obostrzonych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy. Czy jednak pracownicy pamiętają o ich respektowaniu? Według danych statystycznych opublikowanych przez GUS za pierwsze półrocze 2022 roku przyczyną 61,1% wypadków było nieprawidłowe zachowanie się pracownika. Ciągła edukacja pracowników, obowiązkowe szkolenia BHP oraz przeprowadzanie instruktaży stanowiskowych mają niepodważalnie istotne znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa i świadomości pracowników. 

W latach 2016-2020 Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła ponad 65 tysięcy kontroli w branży budowlanej. 90% z nich wykazało nieprawidłowości związane z bezpieczeństwem pracowników podczas wykonywania robót. 77% dotyczyło między innymi prac na wysokości bez zabezpieczeń, braku odpowiedniej ochrony zbiorowej przed upadkiem z wysokości oraz niezapewnienia odpowiednich przejść dla pieszych do stanowisk pracy przez pracodawcę. 46% kontroli wykazało również nieprawidłowości odnoszące się do braku lub nieprawidłowego oznaczenia oraz zabezpieczenia stref niebezpiecznych. 

Ogólne zasady wykonywania prac budowlanych poprawiające stan bezpieczeństwa pracowników

 

W celu zachowania ostrożności na placu budowy należy stosować się do zasad bezpieczeństwa określonych w regulaminie budowy, a także planie BIOZ (planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia) oraz stosować się do instrukcji bezpiecznego wykonywania robót i znaków bezpieczeństwa. 

Na terenie budowy powinny zostać wyznaczone drogi dla ruchu pieszego. Szerokość drogi przeznaczonej dla jednokierunkowego ruchu pieszego powinna wynosić co najmniej 0,75 m, natomiast 1,2 m dla ruchu dwukierunkowego. Pracownicy poruszający się po drogach przeznaczonych dla maszyn budowlanych i środków transportu powinni zachować szczególną ostrożność. 

Pracownicy nie powinni zbliżać się do środków transportu i ciężkich maszyn budowlanych będących w ruchu, a jeżeli zachodzi taka konieczność, powinni uprzednio upewnić się, że operator został o tym poinformowany. 

Podczas transportu ładunku przy pomocy żurawia należy opuścić teren, nad którym ten ładunek jest przenoszony. 

Na terenie budowy powinny zostać wyznaczone tzw. strefy niebezpieczne, czyli miejsca, w których występują zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka. Strefy niebezpieczne należy oświetlić, ogrodzić i odpowiednio oznakować, by osoby postronne nie miały do nich dostępu. Do strefy niebezpiecznej należy wchodzić tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne po uprzednim poinformowaniu pracowników wykonujących swoje zadania na wysokości. Przejścia, przejazdy oraz stanowiska pracy znajdujące się w strefie niebezpiecznej powinny zostać zabezpieczone daszkami ochronnymi. 

Prace na wysokości powinny być organizowane i wykonywane tak, by pracownik nie wychylał się poza poręcz balustrady lub obręcz urządzenia, na którym aktualnie wykonuje swoją pracę, a także powinien on zostać zaopatrzony w odpowiednie środki zabezpieczające.