Najczęstsze choroby zawodowe w Polsce

Artykuł 235 [1] Kodeksu Pracy określa definicję choroby zawodowej - za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym "narażeniem zawodowym".

Najczęściej występujące choroby zawodowe w Polsce

Pylica płuc jest to przewlekła choroba układu oddechowego spowodowana wdychaniem pyłu. Średni czas rozwoju pylicy szacowany jest na około 15 lat, jednak w przypadkach znacznego zapylenia miejsca pracy jej rozwój może się znacznie skrócić i nastąpić już po 5 latach. Pylica płuc charakteryzuje się występowaniem przewlekłego zapalenia oskrzeli, następnie rozedmy płuc i w konsekwencji prowadzi do znacznej niewydolności krążenia. Do objawów tej choroby należą przewlekły kaszel, niewydolność oddechowa oraz krążeniowa. Grupę ryzyka stanowią osoby zawodowo związane ze znacznym zapyleniem na przykład górnicy, ekipy remontowe, spawacze, jak również pracownicy usuwający azbest. 

 
Borelioza oraz wirusowe zapalenie wątroby należą do głównych chorób zakaźnych uznawanych za zawodowe. Na boreliozę narażeni są głównie leśnicy, rolnicy oraz weterynarze, natomiast wirusowe zapalenie wątroby najczęściej dotyka pracowników służby zdrowia. Leczenie obu przypadków wymaga dużej dyscypliny od pacjentów. W przypadku obu chorób mogą wystąpić groźne powikłania. Borelioza może prowadzić do wystąpienia i rozwinięcia się zespołu poboreliozowego, który charakteryzuje się osłabieniem, ciągłym odczuwaniem zmęczenia oraz silnymi bólami stawów. Natomiast zapalenie wątroby może prowadzić do przeistoczenia się ostrego zakażenia w przewlekłe, a w następstwie do uszkodzenia tkanek wątroby i jej gorszej pracy. Zdarza się również, że u chorych dochodzi do stłuszczenia wątroby, marskości, a nawet rozwoju raka. 

 
Na uszkodzenie głosu podczas pracy najbardziej narażeni są nauczyciele. Do przyczyn dysfonii zawodowej, czyli zaburzeń głosu o podłożu zawodowym należą przedłużony czas pracy głosem, pracę w hałasie, nieodpowiednie warunki akustyczne pomieszczeń, w których pracują czy częste infekcje dróg oddechowych. Równie ważnymi czynnikami ryzyka są także nieprawidłowa emisja głosu, palenie papierosów oraz picie mocnej kawy i herbaty, warunki biologiczne oraz występowanie alergii czy zaburzeń hormonalnych. 

 
Na ubytek słuchu narażone są osoby pracujące w hałasie oraz te, które jednorazowo mają styczność z silnym hałasem na przykład podczas wystąpienia wybuchu. Organizm człowieka, który wystawiony jest na działanie hałasu, reaguje podobnie, jakby odczuwał duży stres. Obserwujemy wtedy wzrost ciśnienia, napięcie mięśni czy wzrost adrenaliny we krwi, co wpływa na stan zdrowia i jakość życia. 

 
Uszkodzone nerwy obwodowe są najczęstszą przyczyną zaburzeń czucia. Ta choroba zawodowa najczęściej dotyczy osób, które podczas pracy wykonują powtarzające się drobne ruchy, na przykład korzystają z komputerowej myszki. Mikrourazy, które powstają podczas wykonywania codziennych obowiązków, prowadzą między innymi do zapalenia ścięgien prostowników nadgarstka i palców lub zespołu cieśni nadgarstka. 


Przewlekłe choroby układu ruchu rozwijają się przede wszystkim u osób, które narażone są na długotrwałe działanie mikrourazów i znacznych przeciążeń. Choroby układu ruchu to choroby zawodowe najczęściej występujące u masażystów i stomatologów. 

 
Na wystąpienie chorób skóry narażeni są pracownicy wielu zawodów. Szczególnie narażone są osoby, które mają kontakt z substancjami chemicznymi, są to na przykład lakiernicy, fryzjerzy, laboranci czy drukarze. Najczęstszymi schorzeniami są alergia kontaktowa, fotodermatozy, trądzik zarówno olejowy, jak i chlorowy, ale również drożdżyca, grzybica, pokrzywki czy odmrożenia. 

W 2021 roku stwierdzono w Polsce 2543 przypadki choroby zawodowej - najczęściej rejestrowanymi były choroby zakaźne lub pasożytnicze. U 370 osób rozpoznano boreliozę, a drugą grupą pod względem najczęściej zgłaszanych schorzeń była pylica płuc - 368 przypadków. U mężczyzn najczęściej stwierdzano choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa oraz pylica płuc, natomiast u kobiet najczęściej występującymi chorobami zawodowymi były choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, a także przewlekłe choroby narządu głosu.